Đăng Nhập
Hội Đồng Nhân Dân tỉnh Khánh Hòa - 01, Trần Phú, Nha Trang, Khánh Hòa

   
Danh mục chính
Liên kết web


 
Nâng cao hiệu quả chất vấn của đại biểu HĐND

 

Bản lĩnh, trí tuệ của đại biểu là yếu tố quan trọng có ý nghĩa quyết định hiệu quả hoạt động giám sát bằng hình thức chất vấn. Đây không những là hoạt động cơ bản của đại biểu, của HĐND mà chính là một biện pháp quan trọng thực hiện dân chủ, nâng cao vị trí, vai trò, uy tín của HĐND trong bộ máy chính quyền ở địa phương.

Chất vấn là quyền và hình thức giám sát trực tiếp của đại biểu HĐND tại nghị trường. Theo Luật Tổ chức HĐND và UBND quy định “đại biểu HĐND có quyền chất vấn Chủ tịch HĐND, Chủ tịch và các thành viên khác của UBND, Chánh án Tòa án nhân dân, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân và thủ trưởng các cơ quan thuộc UBND cùng cấp, người bị chất vấn phải trả lời trước HĐND trong thời gian do luật định”. Trong các kỳ họp HĐND, phiên chất vấn và trả lời chất vấn là phiên họp quan trọng. Thường thì các kỳ họp HĐND cấp tỉnh, thành phố tổ chức truyền hình trực tiếp cả kỳ họp, nhưng cũng có nơi chỉ truyền hình phiên khai mạc và phiên chất vấn. Ở cấp quận, huyện chủ yếu qua hệ thống truyền thanh. Đây cũng là một nội dung thời sự, được đông đảo cử tri, các tầng lớp nhân dân, cơ quan thông tấn, báo chí trong và ngoài nước chú ý theo dõi, bình luận và đánh giá; không chỉ đối với người chất vấn, người trả lời chất vấn, người điều hành kỳ họp, mà còn coi đó là một yếu tố rất quan trọng đánh giá vai trò, vị trí của HĐND - cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương; là diễn đàn dân chủ, thể hiện vai trò tích cực của từng đại biểu HĐND cũng như trách nhiệm của lãnh đạo các cơ quan đối với những vấn đề cử tri quan tâm. Qua chất vấn của đại biểu, nhiều vấn đề nổi cộm, bức xúc ở địa phương đã được giải quyết.

Thực tế ở Hà Nội và một số địa phương khác, khi hỏi cử tri quan tâm đến lĩnh vực hoạt động nào của đại biểu và của HĐND? Đa số cử tri đều trả lời họ rất quan tâm đến các kỳ họp của HĐND, trong đó đặc biệt chú ý theo dõi hoạt động chất vấn tại kỳ họp. Chất vấn đúng người, đúng việc, rõ ràng và cụ thể, đúng tâm tư, nguyện vọng của cử tri và các tầng lớp nhân dân, đúng luật càng chứng tỏ người đại biểu có trình độ, trí tuệ, có tâm huyết, trách nhiệm và bản lĩnh. Qua hoạt động chất vấn, nhiều đại biểu đã được nhân dân cảm... Ngược lại, cũng có đại biểu chất vấn hời hợt, lạc hướng, đưa ra những chứng lý kém thuyết phục, không thực tế khiến cử tri và dư luận đánh giá đại biểu không xứng đáng với lá phiếu bầu của cử tri. Cho nên nhiều lần tiếp xúc cử tri, ở một số đơn vị bầu cử, có cử tri đặt câu hỏi tại sao ông đại biểu ấy, bà đại biểu ấy chất vấn lạ kỳ vậy? Tại sao khi vận động bầu cử, ông ấy, bà ấy hứa rất bản lĩnh, hùng hồn, vậy mà gần hết nhiệm kỳ chả thấy ông ấy, bà ấy đăng đàn chất vấn?

Tại sao, tại sao ư? Có rất nhiều nguyên nhân như: thiếu thông tin về vấn đề cần chất vấn; kiến thức pháp luật liên quan còn hạn chế, cách trình bày ý kiến chất vấn dàn trải, không ngắn gọn, rõ ràng, không trọng tâm, trọng điểm. Cũng có trường hợp đại biểu chất vấn sai hoặc nội dung chất vấn đã được thông cung từ trước. Một số đại biểu thì mặc cảm với tâm lý bị cho là gây không khí căng thẳng trong kỳ họp. Cũng có trường hợp đại biểu ngại chất vấn sợ đụng chạm, sợ sau chất vấn liên lụy đến bản thân… Có đại biểu, một vài kỳ họp đầu rất hăng hái chất vấn, nhưng các kỳ sau lặng lẽ ngồi, bởi chất vấn không những không được trả lời thỏa đáng, kết quả sau chất vấn đối với những vấn đề đã nêu xem ra còn trầm trọng hơn, nhưng không ai nhận lỗi, không quy được trách nhiệm cho ai. Rồi hình như trong một số đại biểu do thiếu bản lĩnh và trách nhiệm trước cử tri và nhân dân nên vẫn có nếp nghĩ chất vấn sợ bị đánh giá là soi mói, không bình thường, sợ đụng chạm nên né tránh, xuôi chiều.

Thường mỗi kỳ họp HĐND cấp tỉnh, cấp huyện chỉ dành một nửa ngày (một phiên họp) cho hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn, có thể nói là chưa thỏa đáng. Có nơi, Chủ tọa kỳ họp đôi khi né trách những vấn đề nóng mà đại biểu chất vấn, bên cạnh đó điều hành không khoa học, dân chủ cũng làm cho hoạt động chất vấn của đại biểu hạn chế. Nhìn chung, thời gian qua việc tổ chức chất vấn tại kỳ họp HĐND ở nhiều địa phương còn mang tính hình thức, làm cho kỳ họp HĐND kém hấp dẫn đối với cử tri. Thực tế đó nếu HĐND không tỉnh táo và sáng suốt thì vô hình trung kỳ họp trở thành nơi hợp pháp hóa cho những chủ trương, chính sách không phù hợp pháp luật, không thực tế và kém hiệu quả.

Theo luật định thì đại biểu HĐND do cử tri ở địa phương bầu ra theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Các đại biểu được bầu chịu trách nhiệm trước cử tri của địa phương. Thông qua các đại biểu và thông qua HĐND, nhân dân địa phương sử dụng quyền lực của mình để định đoạt các vấn đề của địa phương theo quy định của pháp luật. Hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn có chất lượng và hiệu quả hay không, trách nhiệm này trước hết thuộc về cá nhân từng đại biểu HĐND. Ngạn ngữ có câu trung ngôn nghịch nhĩ nhưng người đại biểu cần ghi nhớ trước khi được cử tri bầu mình đã hứa hẹn như thế nào, khi đã là đại biểu rồi thì quyền chất vấn đã được pháp luật quy định đến đâu; cử tri khi lựa chọn bầu cũng mong đại biểu nên nặng cái chung chứ không phải nặng vì cái riêng. Làm đại biểu, không chất vấn thì thôi chứ đã chất vấn thì phải nói có sách, mách có chứng; phải hiểu và nắm được tường tận hoặc tương đối tường tận cái cần chất vấn. Nếu chỉ cưỡi ngựa xem hoa, hoặc kiểu như mấy ông mù xem voi thì chất vấn chỉ làm giảm uy tín của người đại biểu và uy thế của HĐND, khiến cử tri thất vọng.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động chất vấn, giữa hai kỳ họp đại biểu phải chuẩn bị chu đáo câu chất vấn đúng pháp luật, đúng thực tế, có trọng tâm, trọng điểm gửi Thường trực HĐND cùng cấp để tổng hợp, lựa chọn. Muốn vậy, đại biểu phải dành thời gian nghiên cứu kỹ các quy định của pháp luật, nắm vững nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND và UBND các cấp, quyền và trách nhiệm của đại biểu HĐND; nắm vững nội dung nghị quyết của HĐND đã ban hành tại các kỳ họp; hiểu biết về tình hình và khả năng của địa phương và mỗi đơn vị trong việc thực hiện các nghị quyết của HĐND. Mặt khác, đại biểu phải tăng cường giám sát và tiếp xúc với cử tri, tiếp công dân, lắng nghe và chú ý đến dư luận trong nhân dân, trên các phương tiện thông tin đại chúng để phân tích và chắt lọc cái đúng, cái sai, chứng cứ, từ đó đối chiếu với các quy định của pháp luật, các quy định của địa phương để hình thành câu chất vấn.

Trước kỳ họp, đại biểu HĐND phải dành thời gian tập trung đọc và nghiên cứu kỹ các báo cáo sẽ được trình tại kỳ họp để tự phân tích, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của địa phương; tự đánh giá hiệu quả, ưu, khuyết điểm trong công tác chỉ đạo, quản lý, điều hành của UBND và các ngành liên quan. Từ đó, đại biểu HĐND phải nhận định được nguyên nhân chủ quan, khách quan dẫn đến kết quả hoàn thành hoặc không hoàn thành nhiệm vụ của địa phương, từng đơn vị.

Tại kỳ họp, Chủ tọa phải đổi mới phương pháp điều hành hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn: hướng người chất vấn và trả lời chất vấn vào nội dung chính, trọng tâm, trọng điểm, cắt bớt những vấn đề không quan trọng khác. Chủ tọa kỳ họp cần động viên, khích lệ đại biểu, tạo không khí cởi mở trách nhiệm giữa người chất vấn và người trả lời chất vấn, từng bước xác định rõ trách nhiệm của người đại biểu dân cử và xóa bỏ mặc cảm về nhận thức và tâm lý của người nêu vấn đề chất vấn. Nếu không thỏa đáng, không rõ có thể tái chất vấn, hoặc có những biện pháp giám sát khác. Ngoài ra, cần đổi mới nội dung, chương trình từng kỳ họp HĐND, không nhất thiết cứ theo thứ tự, tuần tự cũ; cần phân phối thời gian phù hợp cho hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn, tùy mỗi lĩnh vực, mỗi ngành mà bố trí thời lượng chất vấn, trả lời chất vấn thỏa đáng.

Trong các yếu tố, thì bản lĩnh, trí tuệ của người đại biểu vẫn là yếu tố quan trọng có ý nghĩa quyết định hiệu quả của hoạt động giám sát bằng hình thức chất vấn. Càng ngày hoạt động chất vấn của đại biểu HĐND càng được cử tri và nhân dân quan tâm, tin tưởng. Đây không những là hoạt động cơ bản của đại biểu, của HĐND mà chính là một biện pháp quan trọng thực hiện dân chủ, nâng cao vị trí, vai trò, uy tín của HĐND trong bộ máy chính quyền ở địa phương.

Nguyễn Xuân Diên

 

  

 
VBQPPL
NDBND
CHINHPHU
QUOCHOI
vietnamonline

Trang thông tin điện tử Hội Đồng Nhân Dân tỉnh Khánh Hòa

SỐ 1 TRẦN PHÚ - NHA TRANG - KHÁNH HÒA
Email liên hệ : ddthung_hdnd@khanhhoa.gov.vn
ĐT: (058)3818992 (058)3818992 - Fax: (058)3818991